۱۴ اسفند ۱۳۵۷
امام خمینی(ره) به مهدی کروبی، حبیبالله عسگراولادی و حبیبالله شفیق دستور تأسیس نهادی جهت رسیدگی به امور نیازمندان و محرومان را میدهند، نهادی که کمیته امداد امام خمینی نام میگیرد.
امام در اواخر حیاتشان اعلام کردند در اسم هیچ نهاد و دستگاهی نام ایشان نباشد اما به کمیته امداد اجازه دادند تا مثل قبل همراه نام ایشان بماند. بعد از رحلت امام(ره)، عسگراولادی گزارشهایی از عملکرد کمیته امداد به رهبر انقلاب داد، آیتالله خامنهای هم با ادامه فعالیت به همان شیوه قبل و با حضور وی در آنجا موافقت کردند.
عسگراولادی تا پایان عمرش با سمت رئیس شورای مرکزی و نماینده ولیفقیه در کمیته امداد امام خمینی(ره) مشغول فعالیت بود.
حکم امام خمینی(ره) به مهدی کروبی
جهت تشکیل و سرپرستی کمیته امداد
بسمه تعالی
جناب عمادالاعلام و ثقهالاسلام آقای آقاشیخ مهدی کروبی دامت افاضاته
به جنابعالی مأموریت داده میشود که بهاتفاق آقایان حاج حبیبالله عسکراولادی و آقای حاج حبیبالله شفیق در تشکیل کمیتههای امداد در تهران و شهرستانها اقدام لازم را نموده و حسابی تحت همین عنوان امداد باز کرده و وجوهی که تعیین شده، در حساب مزبور واریز نموده و با حسن تدبیر کمیتههای مزبور را سرپرستی کنید.
روحالله الموسوی الخمینی
۶ اردیبهشت ۱۳۶۸
امام(ره) حدود یک ماه پیش از رحلتشان در حکمی به حبیبالله عسگراولادی اموال در اختیار ولی فقیه را شرح میدهند و از وکلای خود میخواهند از درآمدهای این اموال در حد توان به کمیته امداد کمک کنند.
حکم امام خمینی(ره) به حبیبالله عسگراولادی
جهت رسیدگی به اموال مجهولالمالک
بسم الله الرحمن الرحیم
جناب آقای حبیبالله عسکراولادی زید توفیقه
با سلام، کلیه وجوه و اموال مجهولالمالک بلاصاحب، ارث بلاوارث و اموالی که بابت تخمیس و خروج از ذمه و اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی و دیگر قوانین در اختیار ولی فقیه است، در اختیار آقایان حجج اسلام مهدی کروبی و حسن صانعی دامت افاضاتهما قرار میگیرد. آقایان از طرف اینجانب وکیل میباشند تا به هرگونه صلاح میدانند در تمامی ابعاد فروش، نگهداری و اداره آنها اقدام نمایند. بدیهی است اگر مایل باشند میتوانند قسمتی از این اختیارات را در اختیار وزارت امور اقتصاد و دارایی، قرار دهند.
از آقایان میخواهم که دقت کامل کنند تا کلیه درآمدهای حاصله را هرچه بهتر در موارد مقرره شرعیه صرف نمایند و در حد توان به بنیاد شهید، بنیاد ۱۵ خرداد، بنیاد مسکن، کمیته امداد، سازمان بهزیستی، طرح شهید رجایی و بنیاد جانبازان انقلاب اسلامی و موارد دیگر مورد نظرشان کمک نمایند و در تمامی موارد، امور شرعیه به دقت مراعات گردد. توفیق جنابعالی و آقایان را در خدمت به خانواده شهدا، جانبازان و مفقودین و اسرا و مستضعفین آرزومندیم. و السلام علیکم و رحمه الله.
۶ اردیبهشت ۱۳۶۸
روحالله الموسوی الخمینی
آخرین اساسنامه کمیته امداد امام خمینی(ره):
مقدمه
کمیته امداد امام خمینی(ره) بر اساس اندیشه و تفکر دینی و فقهی حضرت امام خمینی(ره) و به دست ایشان با هویتی دینی و مردمی، جهادی، عامالمنفعه و غیرانتفاعی تأسیس شد تا پیامآور فرهنگ احسان، ایثار، انفاق و نیکوکاری در جامعه اسلامی بوده و غیرت و کرامت انسانی را در حمایت از محرومان حفظ کند.
ماده یک:
نام کمیته امداد امام خمینی(ره) در این اساسنامه به اختصار امداد امام نامیده میشود.
ماده دو:
هدف از تشکیل امداد امام، توانمندسازی و شکوفایی استعدادها و تأمین خوداتکایی، تقویت و رشد ایمانی و اعتقادی نیازمندان و محرومان با ارائه خدمات اجتماعی، حمایتی، فرهنگی و معیشتی به آنان میباشد.
ماده سه:
امداد امام دارای شخصیت حقوقی و مقررات مالی و اداری و استخدامی مستقل است که تحت نظارت عالیه مقام معظم ولایت مطلقه فقیه و طبق مفاد این اساسنامه اداره میشود.
ماده چهار:
مرکز اصلی امداد امام تهران است که میتواند در سایر نقاط داخل یا خارج از کشور شعباتی را طبق ضوابط تأسیس کند.
تبصره: ایجاد واحدهای خارج از کشور طبق ضوابط ابلاغی دفتر مقام معظم رهبری خواهد بود.
ماده پنج:
امداد امام(ره) دارای تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران است.
ماده شش:
وظایف امداد امام عبارت است از:
۱- بررسی و شناخت انواع محرومیتهای مادی و معنوی نیازمندان و تبیین آنها و شناسایی افراد و خانوادههای لازمالحمایه در شهر، روستا و عشایر.
۲- پیشنهاد خط مشی، سیاستهای اجرایی و طرح و برنامههای مؤثر برای رفع محرومیتها در ابعاد مختلف به مراجع ذیربط با استفاده از تمام ظرفیتهای مردمی، دینی و قانونی.
۳- فراهم آوردن امکانات لازم بهمنظور توانمندسازی، خوداتکایی، استقلال اقتصادی افراد و خانوادههای نیازمند از طریق استعدادسنجی، مهارتآموزی، ایجاد اشتغال، آموزشهای فنی و حرفهای و اعطای وام خدمات در حد توان.
۴- ایجاد تسهیلات لازم در جهت سلامت خانوادههای نیازمند و تأمین خدمات بهداشتی و درمانی و اقدام به بیمههای درمانی و اجتماعی آنان در حد امکانات و قوانین و مقررات مربوطه.
۵- پرداخت نقدی و مساعدتهای غیرنقدی از قبیل تأمین مسکن، جهیزیه و کمک به ازدواج نیازمندان.
۶- ارائه تسهیلات قرضالحسنه به نیازمندان در چهارچوب ضوابط مصوب هیأت امنای امداد امام از طریق:
الف ـ ایجاد صندوق قرضالحسنه با جذب سپردههای مردمی.
ب ـ بهرهگیری از امکانات سایر صندوقهای قرضالحسنه.
ج ـ بهرهگیری از قرضالحسنه و تسهیلات بانکها و مراکز دولتی.
د ـ استفاده از سایر ظرفیتهای قانونی.
۷- ارائه خدمات فرهنگی به افراد و خانوادههای نیازمند و ارتقاء باورهای دینی و سبک زندگی اسلامی آنان از طریق فعالیتهای آموزشی، تربیتی با بهرهگیری از ظرفیت حوزههای علمیه و دیگر مراکز فرهنگی.
۸- صیانت از نهاد خانواده و ارائه خدمات مشاوره، مددکاری و حمایتهای لازم حقوقی و قضایی از افراد و خانوادههای نیازمند.
۹- انتقال تجربیات و راهکارهای رفع فقر و کمک به نیازمندان دیگر کشورها در چهارچوب سیاستهای نظام جمهوری اسلامی ایران.
۱۰- ترویج و احیاء فرهنگ احسان و نیکوکاری و اکرام ایتام و نشر سنّتهای حسنه اسلامی، جذب و جلب، تمرکز و مدیریت زکوات، صدقات، انفاقات، اعانات و درآمد موقوفات حمایتی و توانمندسازی که به نام امداد امام وقف میشود و مصرف آنها در جهت رفع انواع محرومیتهای نیازمندان مطابق ضوابط اسلامی.
۱۱- ارتباط و هماهنگی با مؤسسات خیریه و تشکلهای نیکوکاری مردمی داخل و خارج از کشور بهمنظور تعامل و تبادل تجربه و بهرهگیری از ظرفیتهای آنها در جهت انجام حمایتهای مادی و معنوی از محرومان با تقویت و گسترش مشارکت مردمی.
۱۲- ایجاد سازوکار قانونی بهمنظور هماهنگی و ساماندهی نظارت بر حسن عمل مؤسسات خیریه رسمی مرتبط با فعالیتهای امداد امام.
۱۳- انجام مأموریتهایی در چارچوب اهداف و وظایف امداد امام که توسط مراجع قانونی تعیین و تأمین اعتبار میشود.
ماده هفت:
داراییهای امداد امام عبارت است از خالص کلیه داراییها اعم از منقول و غیرمنقول و حقوق مادی و معنوی که به امداد امام واگذار شده و میشود یا از محل منابع مالی تأمین شده یا خواهد شد و در دفاتر امداد امام ثبت گردیده یا خواهد گردید که مجموعاً اموال ولیفقیه محسوب میگردد.
تبصره: هرگونه نقل و انتقال در داراییها و اموال و املاک و افزایش یا کاهش سرمایه براساس آییننامههای مصوب هیأت امنا، توسط رئیس امداد امام انجام خواهد شد.
ماده هشت:
منابع مالی امداد امام عبارت است از:
الف ـ عنایات مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی).
ب ـ اعتبارات و کمکهای دولت جمهوری اسلامی ایران.
ج ـ هدایا و کمکهای مردمی، مؤسسات، سازمانها و نهادهای داخل و خارج از کشور.
د ـ صدقات، نذورات، زکوات، انفاقات، هبه و ثلث و موقوفاتی که به نام امداد امام وقف میشود.
هـ ـ درآمد حاصل از فعالیتهای اقتصادی شرکتها و مؤسسات وابسته براساس سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی).
و ـ فروش اموال (منقول و غیرمنقول).
ماده نه:
ارکان امداد امام عبارت است از:
الف ـ هیأت امنا
ب ـ رئیس امداد امام
ج ـ حسابرس و بازرس (رکن نظارتی)
ماده ده:
هیأت امنا مرکب از ۵ تا ۷ نفر است که به انتخاب و حکم مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) برای مدت پنج سال تعیین میگردند.
تبصره ۱: هیأت امنا در اولین جلسه از بین اعضای خود دو نفر را به عنوان رئیس و نایبرئیس انتخاب میکند.
تبصره ۲: هیأت امنا دارای دبیرخانهای است که وظایف، اختیارات و مسئولیتهای آن طبق آیین نامه مصوب ایشان تعیین میگردد.
تبصره ۳: هیأت امنا فردی را بهعنوان دبیر انتخاب میکند.
تبصره ۴: هیأت امنا با حضور اکثریت اعضا رسمیت یافته و تصمیمات آن متناسب با تعداد اعضا، با رأی موافق حداقل ۳ یا ۴ نفر از اعضا تصویب میشود.
ماده یازده:
وظایف و اختیارات هیأت امنا عبارت است از:
۱- پیشنهاد رئیس امداد امام از میان اعضای خود به مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) جهت تأیید و صدور حکم توسط معظمله.
۲- بررسی تغییرات لازم در اساسنامه و پیشنهاد آن به مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی).
۳- پیشنهاد سیاستهای کلان جهت تصویب مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی).
۴- بررسی و تصویب سیاستها و خط مشیهای امداد امام به پیشنهاد رئیس امداد امام.
۵- بررسی و تصویب تشکیلات، شرح وظایف کلان واحدهای سازمانی امداد امام با رویکرد مدیریت جهادی و مردمی به پیشنهاد رئیس امداد امام بر اساس ضوابط ابلاغی دفتر مقام معظم رهبری.
۶- بررسی و تصویب برنامه و بودجه سالانه امداد امام در چارچوب ضوابط ابلاغی دفتر مقام معظم رهبری به پیشنهاد رئیس امداد امام.
۷- رسیدگی به گزارش عملکرد سالانه امداد امام و تأیید آن جهت ارائه به مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی).
۸- استماع گزارش رئیس امداد امام و تصویب صورتهای مالی و عملکرد براساس گزارش حسابرس و بازرس قانونی.
۹- بررسی و تصویب آییننامههای مالی، معاملاتی، استخدامی و سایر آییننامههای مورد نیاز امداد امام در چارچوب ضوابط ابلاغی دفتر مقام معظم رهبری.
۱۰- تصویب اساسنامه سازمانها و مؤسسات وابسته به پیشنهاد رئیس امداد امام در چارچوب ضوابط ابلاغی دفتر مقام معظم رهبری.
۱۱- تأیید قائممقام رئیس امداد امام با پیشنهاد وی.
۱۲- تعیین حقالزحمه رئیس امداد امام، قائممقام ایشان و دبیر هیأت امنا.
۱۳- نظارت بر حسن اجرای اوامر و سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) و مصوبات هأت امنا.
۱۴- تأیید، ایجاد یا انحلال دفاتر و واحدهای اصلی.
ماده دوازده:
وظایف رکن نظارتی امداد امام و مؤسسات و واحدهای تابعه و وابسته آن بر عهده معاونت نظارت و حسابرسی دفتر مقام معظم رهبری است.
ماده سیزده:
رئیس امداد امام به پیشنهاد هیأت امنا و حکم مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) به مدت ۵ سال منصوب و بالاترین مقام اجرایی امداد امام محسوب میشود. تمامی مجتمعها، شرکتها، مؤسسات، واحدهای تابعه و وابسته امداد امام (اعم از اقتصادی، خدماتی، حمایتی) زیر نظر رئیس امداد امام اداره خواهد شد. ایشان مسئول اجرای کلیه امور و هدایت فعالیتها و حفظ حقوق و منافع امداد امام است و وظایف خود را در چارچوب منویات مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) و این اساسنامه و مصوبات هیأت امنا به انجام میرساند.
ماده چهارده:
وظایف و اختیارات رئیس امداد امام عبارت است از:
۱- پیشنهاد اصلاح یا تغییر تشکیلات به هیأت امنا جهت تصویب.
۲- نمایندگی امداد امام در کلیه مراجع و امضای اسناد و اوراق بهادار تعهدآور.
۳- تهیه و تنظیم اهداف، سیاستها، خطمشیها، برنامههای میانمدت و بلندمدت و بودجه سالیانه امداد امام برای پیشنهاد به هیأت امنا جهت بررسی و تصویب.
۴- ارائه گزارش عملکرد و صورتهای مالی سالانه امداد امام به هیأت امنا جهت بررسی و تصویب.
۵- تهیه آییننامههای مالی، معاملاتی و استخدامی و سایر ضوابط و مقررات کلان مورد نیاز امداد امام برای پیشنهاد به هیأت امنا جهت بررسی و تصویب.
۶- نصب و عزل معاونین و مدیرانکل استانها، رؤساء و اعضای هیأت مدیره مجتمعها، شرکتها، مؤسسات و واحدهای تابعه اعم از اقتصادی، خدماتی، حمایتی با رعایت سیاستهای مصوب هیأت امنا.
۷- تعامل با سایر نهادها و سازمانهای دولتی و غیردولتی در جهت تأمین اهداف امداد امام.
۸- تخصیص اعتبارات مصوب، وصول مطالبات، پرداخت دیون و عقد قراردادهای مورد نیاز با حق تفویض اختیار.
۹- حفظ امکانات امداد امام و استیفای کلیه حقوق مربوطه از اشخاص حقیقی و حقوقی، اقامه هر نوع دعوی نزد مراجع ذیصلاح و صلح و ساز و ارجاع امر به داوری با حق توکیل.
۱۰- اعطای وام و استقراض و تحصیل هر نوع اعتبار در چهارچوب اساسنامه و برنامه و بودجه و سیاستهای مصوب هیأت امنا.
۱۱- پذیرش نذورات، تبرعات، زکوات، صدقات، موقوفات، هبه، هدایا و کمکهای داخلی و خارجی برای امداد امام.
تبصره: پذیرش هبه و هدایا و کمکها در چهارچوب آیین نامه مصوب هیأت امنا خواهد بود.
۱۲- افتتاح و انسداد حساب جاری و پس انداز و سپردهٔ مورد نیاز در بانکها و سایر مؤسسات اعتباری و مالی داخل و خارج از کشور و نگهداری حسابهای امداد امام و صدور مجوز افتتاح حساب برای مؤسسات و سازمانهای وابسته.
۱۳- تأیید، صدور و ابلاغ دستورالعملها، بخشنامهها و روشهای اجرایی.
۱۴- تشخیص، تعهد، تسجیل و صدور اجازه پرداخت تعهدات بودجهای، هدایا و سایر درآمدها در چارچوب برنامه و بودجه مصوب.
۱۵- رئیس امداد امام میتواند نسبت به معرفی فردی به عنوان قائممقام به هیأت امنا اقدام نماید.
تبصره: قائممقام پس از تأیید هیأت امنا با حکم رئیس امداد امام منصوب و در چارچوب اختیاراتی که از سوی رئیس امداد امام به ایشان تفویض میگردد، انجام وظیفه مینماید. اسناد مالی حساب خزانهای امداد امام با امضای رئیس یا قائممقام امداد امام و معاون مربوطه و مهر امداد امام صادر خواهد شد.
ماده پانزده:
سال مالی امداد امام از اول فروردین ماه هر سال شروع و در آخر اسفندماه همان سال پایان میپذیرد.
تبصره ۱: حسابهای سالانه، کمکها و اعتبارات دولتی در چارچوب ضوابط و مقررات مربوطه و مصوبات هیأت امنا تهیه و تنظیم میگردد.
تبصره ۲: صورت حسابهای مالی و محاسباتی و یادداشتهای همراه و اعتبارات مربوط به ولیفقیه و درآمدهای اختصاصی امداد امام مطابق ضوابط مربوطه توسط رئیس امداد امام تهیه و به همراه گزارش عملکرد سالانه به هیأت امنا ارائه میگردد.
تبصره ۳: گزارش عملکرد سالانه و گزارشهای سالیانه مالی و محاسباتی (موضوع تبصره ۲) میبایستی توسط رئیس امداد امام حداکثر تا پایان مردادماه سال بعد به بازرس (حسابرس) ارائه و گزارش بازرسی حداکثر تا پایان مهرماه به هیأت امنا تحویل گردد و حداکثر تا پایان آبان ماه همان سال به تصویب هیأت امنا برسد.
تبصره ۴: تصویب عملکرد و حسابهای امداد امام (موضوع تبصره ۲ و ۳) توسط هیأت امنا به منزله ارائه مفاصاحساب به رئیس امداد امام است.
تبصره ۵: یک نسخه از گزارش مصوب عملکرد و حسابهای سالانه مالی و محاسباتی امداد امام با امضای رئیس هیأت امنا به محضر مبارک مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) ارسال میگردد.
ماده شانزده:
محدودیتها:
الف– معاملات امداد امام با اعضای هیأت امنا، رؤسا و مدیران و اقارب سببی و نسبی آنها تا درجه سوم اعم از مستقیم و غیرمستقیم ممنوع خواهد بود.
ب– انجام فعالیتها و معاملات نظیر وظایف امداد امام برای مدیران و مسئولین آن ممنوع است.
ماده هفده:
انحلال امداد امام صرفاً با حکم مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) قابل انجام خواهد بود.
ماده هجده:
اساسنامه اولیه کمیته امداد امام خمینی(ره) که در تاریخ ۱۳۶۶/۳/۲۰ تنظیم و به توشیح رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) رسیده است، با اذن مقام معظم رهبری حضرت آیتااللهالعظمی خامنهای(مدظلهالعالی) در تاریخ ۱۳۸۰/۹/۲۹ با تغییراتی به توشیح معظمله رسید و مجدداً در تاریخ ۱۳۹۴/۱/۱۵ بازنگری و در ۱۸ ماده و ۱۳ تبصره مورد تأیید ایشان قرار گرفت.